پلان سازی شهری

دست آورد ها در عرصۀ پلان سازی شهری

  • تکمیل 7 پلان منطقوی ولایات دایکندی، بغلان، لغمان، هرات، فراه، بلخ و غور.
  • تکمیل پروسه بازنگری دو ماستر پلان شهر های هرات و کندهار
  • تکمیل 38 پلان استراتیژیک  در 17 ولایت: سرخ رود، دره نور و کوز کنر ولایت  ننگرهار، فیض آباد و ارگوی ولایت بدخشان بدخشان، خواجه دوکوه و شبرغان ولایت جوزجان، استالف، موسهی وکلکان ولایت کابل، سیدآباد، چک و نرخ ولایت میدان وردک، شرن ولایت پکتیکا، محمد آغه، خوشی و برکی برک ولایت لوگر، روی دو آب ولایت سمنگان، پلان اصلاحی ستراتیژیک شهر زرنج ولایت نیمروز، جغتو و مقر ولایت غزنی، تگاب و محمودراقی ولایت کاپیسا، جلگه ولایت بغلان، پارون ولایت نورستان، نیلی، گیتی، کجران و اشترلی ولایت دایکندی، جاجی آریوب، چمکنی، سیدکرم و گردیز ولایت پکتیا، میمنه، قرم قول و اندخوی ولایت فاریاب و رباط سنگی و اسلام قلعه ولایت هرات.
  • تکمیل ماستر پلان پل علم ولایت لوگر.
  • ترتیب سترکچر پلان عمومی شهر پل علم ولایت لوگر.
  • ترتیب پلان جامع انکشافی مرکز پنجشیر.
  • تکمیل 30 پلان تفصیلی در ساحات 12 ولایت: 9 ساحه شهر کابل(کول حشمت خان، جاده میوند از دهن چمن الی چوک و از چوک الی سینما پامیر، قلعه زمان خان، کلوله پشته، بی بی مهرو الی شهرک آریا، ساحه دارالامان، ساحات کمپلکس اداری و نساجی بگرامی، ساحات قالین بافان، بهسود، سیاه سنگ و قسمت های 1 ،2،3 شهر جلال آباد، ساحات W و قالین بافان حیرتان شهر مزارشریف، ولسوالی های صیاد، گوسفندی، پارچه 5 و 6  ولایت سرپل،  نمرات رهایش امنیت ملی ولایت پکتیا، پشته سرخ جبل السراج ولایت پروان، ریاست اراضی شهر هرات، تخار، R2 لغمان، ساحات اول و دوم رهایشی آقینه فاریاب، پلان اصلاحی وانکشافی گنبدک بامیان و نیلی دایکندی.
  • سروی و تهیه پلان توپوگرافی 18 شهرک  معلمین 2 پارک تفریحی و شهدأ و 3 شهرک رهایشی در 12 ولایت:چمتال و دهدادی بلخ،  خوشی و برکی برک لوگر،  خواجه عمری غزنی،  بند قرغه، شکردره و گلدره کابل،  حضرت سلطان سمنگان،  متون بابا خوست،  نرخ، بهسود، سیدآباد و هسته مرکزی میدان شهر میدان وردک،  جگرخیل بامیان، هوفیان شریف پروان، سیاسنگ و اتحادیه قالین بافان بهسود ننگرهار، پارکهای تفریحی، رهایشی و شهدأ شهر شبرغان جوزجان و اتحادیه قالین بافان دشت آبدان کندز.    
  • خط اندازی 15 شهرک در 9 ولایت: استالف، موسهی و چهار آسیاب کابل،  ینگی قلعه تخار، نیلی و گیتی دایکندی،  فیز دوم مرکز فراه،  شرن پکتیکا،  خوشی و محمدآغه لوگر،  چهار دره و قلعه زال کندز، کهمرد و جگرخیل بامیان،  فیز های اول و دوم چمتال و خلم بلخ.
  • ترتیب چارچوب پالیسی ملی پلانگذاری شهری (National Urban Spatial Plans ):
  • نهایی سازی گزارش جامع از وضعیت 34 شهر در مشارکت با UN-HABITAT:
  • ترتیب برنامه اولویت ملی شهری.
  • آغازپلان چهارچوبی شهرکابل شامل(مطالعه، سروی ودیزاین سرک های چهارراهی مسعود الی شهرک آریا و چوک دهمزنگ الی قصردارالامان) ازطریق کمپنی امریکایی ساساکی.
  • عقد قرارداد و آغاز کار طرح و ترتیب ماسترپلان، پلان تفصیلی وسایت پلان کمپلکس اداری کابل در ساحه دارالامان باکمپنی لبنانی خطیب و علمی.
  • برای اولین بار بدست آوردن عضویت شورای عالی حکومتداری شهری جهانی اسکان بشر سازمان ملل برای افغانستان  از طریق رای، برای جلب و جذب حمایت این شورا جهت انکشاف شهر ها و ایجاد مسکن.
  • ایجاد دیدگاه واحد انکشاف شهری یکجا با سکتور شهری و بدست آوردن کمک 20 میلیون دالری پروژۀ بانک جهانی جهت طرح و ترتیب پلانهای استراتیژیک 5 شهر (هرات،  ننگرهار، مزار، خوست و کندهار) بمنظور شناسائی پوتانسیل های شهری و همچنان جلب و جذب سرمایه گذاری به هدف تبدیل نمودن شهرها به مؤلد اقتصادی.
  • ترتیب و اجرای مؤفقانۀ کنفرانس های ملی شهری با اشتراک همه ارگانهای ذیدخل دولت، مردم، جامعۀ مدنی و جامعۀ جهانی برای گفتمان های شهری بمنظور حل معضلات شهر ها.
  • سروی ومطالعات تخنیکی وترتیب پلا ن اصلاحی ساحات غیر پلانی سرک میدان هوائی وسرک دارالامان.
  • ترتیب پلانهای بهسازی در شهر پلخمری بغلان، ساحات ولایات پروان و بلخ.

دستآوردهای سال 1396

1- ماسترپلان‌ها

ماسترپلانیک شهر که دورنمای انکشاف شهر را تعیین می نماید از اهمیت اساسی در توسعه افغانستان برخوردار است. وزارت شهرسازی ومسکن ماستر پلان شهرهای بزرگ و متوسط را دو باره بازنگری کرده است تا مطابق به شهرسازی مدرن عیار گردد.

پیشرفت فعالیت ها بالای هریک از ماستر پلان ها با توجه به نقشه راه

در قسمت بازنگری ماسترپلان های شهرهای هرات، کندهار، مزارشریف، کندز و ننگرهار که ریاست شهرسازی مرکز به کمک آمریت پروژه ( اس دی پی) که یکی از پروژه های انکشافی تخنیکی در عرصه شهری این وزارت، به شمار می رود  در هماهنگی و کمک تخنیکی ریاست شهر سازی این وزارت بالای باز نگری  ماستر پلان شهرهای  متذکره عملا کار می نماید.

1        کار بازنگری ماسترپلان شهر کندهار در مرحله چهارم قرار داشته که در حدود 85% کار آن تکمیل می باشد طرح فعلی این ماسترپلان به شکل نقشه فزیکی طی دو یا سه هفته آینده به ادارات و نماینده های مردم کندهار در آن ولایت ارائه می شود و بعد از گرفتن نظریات و ملاحظات آنان، جهت دقت زیاد، یک ماه بعد این طرح ماسترپلان معه راپور ان  به جلسه کاری توسعه شهر ارائه خواهد شد.

2        بازنگری ماستر پلان شهر هرات تحت کار بوده و در حدود 40% پیش رفت کار آن صورت گرفته است، تیم تخنیکی وزارت، عملا سفری را به آن ولایت به منظور جمع آوری آمار و ارقام  و دیگر نیازهای لازمی انجام داده است.

3        کار روی بازنگری ماسترپلان شهرهای مزار شریف و جلال آباد جریان دارد و فعلا در مرحله دوم در حدود 25% کار آن پیشرفت نموده است  و در حال تکمیل شدن است به زود ترین فرصت جهت نظرخواهی به شورای محترم توسعه عالی شهری ارائه خواهد گردید.

4        کار روی بازنگری ماستر پلان شهر بامیان در هماهنگی با پوهنتون فلورانس کشور ایتالیا عملا جریان دارد که در مرحله انجام سروی اجتماع اقتصادی بوده و به تاریخ 96/6/22 با تیم تخنیکی پوهنتون فلورانس نماینده یونسکو جهت هماهنگی کار روی ماستر پلان شهر بامیان، جلسه تخنیکی با حضور داشت جلالتماب وزیر صاحب و تیم تخنیکی ریاست شهرسازی و مشاورین دایر گردید که صحبت های همه جانبه در مورد بهبود کار و همچنان چگونگی پیشرفت کار ماسترپلان صورت گرفته که در حدود 8000 فورم خانه پوری و از هر چهار خانه یک خانه، سروی شده و پیش رفت کار روی آن نیز در حدود 40% می باشد که کار ماستر پلان بامیان در مرحله دوم قرار دارد.

5        بازنگری ماستر پلان شهر کندز، بنا بر مشکلات امنیتی در آن ولایت، قسما به کندی به پیش می رود در مرحله اول در حدود 5 % قرار داشته و تیم تخنیکی این وزارت، نیاز به جمع آوری ارقام دیتا ها و سروی های توپوگرافیکی، اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی دارد که فعلا تیم تخنیکی عملا مصروف جمع آوری دیتا در آن شهر است که نبود امنیت مطمین در شهر و دیگر نواحی مربوطه آن ولایت، کار را به چالش جدی مواجه خواهد کرد با آن هم با استفاده از معلومات و امکانات دست داشته و معلومات ارائه شده که در جلسه‌ای با نماینده‌گان وزارتخانه های محترم انرژی و آب، احیا و انکشاف دهات، ترانسپورت، اطلاعات و فرهنگ، فواید عامه، اقتصاد، مالیه، مخابرات و تکنالوژی معلوماتی شرکت برشنا و بعضی ریاست ها و پروژه های تخنیکی و سکتوری این وزارت، رسما از ایشان تقاضا به عمل آمده و طبق فیصله نهایی جلسه، ذریعه نامه شماره 678 به وزارتخانه های محترم به شمول ادارات ذیربط طی فورم های متعدد طالب معلومات شدیم که با کمک آن بتوان ماسترپلان های شش شهر کشور سرعت بخشید و به تهیه و ترتیب بازنگری ماسترپلان ها پرداخته شود.

6         ماسترپلان های شهری برای شهر پل علم مرکز ولایت لوگر و ماسترپلان شهر خوست نیز تحت کار تیم تخنیکی این ریاست بوده و در مراحل نهایی قرار دارد، هفته قبل تیم تخنیکی این ریاست جهت شریک ساختن پلان شهر خوست سفری به آن ولایت داشته و با مقامات ولایت، نماینده گان، ریاست های سکتوری و جامعه مدنی طرح ماسترپلان شهر خوست را شریک ساخته و در مورد آن پیش نهادات و نظریات مشخص خویش را ارائه نموده که جهت بهبود پلان در نظر گرفته شود. کار روی ماسترپلان شهر خوست در حال پیش رفت است و در مدت کم و بیش یک ماه کاری این پلان به  ملاحظه نهایی در شورای عالی توسعه شهری ارائه خواهد شد.

7        ماسترپلان شهر پل علم ولایت لوگر در هشتمین جلسه شورای عالی توسعه شهری، حضور رییس جمهور ارائه شد که ایشان ضمن تشکری از کارکرد تیم تخنیکی نظریات و هدایات مفید خویش را ارائه نمودند.این پلان پس از اصلاحات لازمه مطابق فیصله شورای عالی توسعه شهری و منظوری مقام عالی ریاست جمهوری در ظرف دو ماه آینده ارائه خواهد گردید.

2- پلان‌های استراتژیک

پلان‌های استراتژیک، پلان‌هایی اند که برای شهرهای فاقد ماستر پلان ساخته می شوند. تهیه پلان استراتژیک باعث تعیین مسیر رشد و توسعه شهرها می گردد و شهرها را از حالت بی سرنوشتی رهایی می بخشد و مسیر ترقی را برای آن ها مهیا می سازد. تا حال وزارت شهرسازی و مسکن برای بیش از صد شهر کشور پلان استراتژیک ساخته است.

در سال اخیر 38 پلان استراتژیک  در 17 ولایت که شامل شهرهای « سرخ رود، دره نور و کوز کنر ولایت  ننگرهار، فیض آباد و ارگوی ولایت بدخشان بدخشان، خواجه دوکوه و شبرغان ولایت جوزجان، استالف، موسهی وکلکان ولایت کابل، سیدآباد، چک و نرخ ولایت میدان وردک، شرن ولایت پکتیکا، محمد آغه، خوشی و برکی برک ولایت لوگر، روی دو آب ولایت سمنگان تکمیل گردید و پلان استراتژیک شهر زرنج ولایت نیمروز، جغتو و مقر ولایت غزنی، تگاب و محمود راقی ولایت کاپیسا، جلگه ولایت بغلان، پارون ولایت نورستان، نیلی، گیتی، کجران و اشترلی ولایت دایکندی، جاجی آریوب، چمکنی، سیدکرم و گردیز ولایت پکتیا، میمنه، قرم قول و اندخوی ولایت فاریاب و رباط سنگی و اسلام قلعه ولایت هرات، نیز اصلاح و بازنگری شده است.

GIS-layer-diagram3- پلان‌های تفصیلی

تکمیل 30 پلان تفصیلی در ساحات 12 ولایت که شامل 9 ساحه شهر کابل (کول حشمت خان، جاده میوند از دهن چمن الی چوک و از چوک الی سینما پامیر، قلعه زمان خان، کلوله پشته، بی بی مهرو الی شهرک آریا، ساحه دارالامان، ساحات کمپلکس اداری و نساجی بگرامی، ساحات قالین بافان، بهسود، سیاه سنگ و قسمت های 1، 2 و 3 شهر جلال آباد، شهرک قالین بافان حیرتان شهر مزارشریف، ولسوالی های صیاد، گوسفندی، پارچه 5 و 6  ولایت سرپل،  نمرات رهایش امنیت ملی ولایت پکتیا، پشته سرخ جبل‌السراج ولایت پروان، ریاست اراضی شهر هرات، تخار، قسمت دوم لغمان، ساحات اول و دوم رهایشی آقینه فاریاب، پلان اصلاحی وانکشافی گنبدک بامیان و نیلی دایکندی تهیه و دیزاین شده‌اند.

4-پلان­های انکشاف منطقوی

 کشور جمهوری اسلامی افغانستان، تکیه­گاه و جغرافیای افتخار و هویت ما، با سرحدات طولانی و محصور در میان خشکی­های ممتد؛ با پشت سر گذراندن سال­ها جنگ هم اکنون با بحران­های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مختلف مواجه می­باشد. حالا افغانستان چگونه می‌تواند توان­های اقتصادی، فزیکی، فرهنگی و اجتماعی خود را از گذشته تا به امروز s1196604284شناسایی نموده و برای رسیدن به انکشاف همه جانبه از آن ها بهره­گیری نماید؟ سرزمین­ها چگونه می­توانند از این مرحله مقدماتی که تمام تلاش­ها تنها برای پاسخگویی به نیازهای عاجل است گذشته و به یک انکشاف پایدار دست یابند؟ در واقع مطالعات منطقوی، کلید رسیدن به انکشاف همه جانبه و پایدار در تمام کشورهاست و سال­هاست که پلان­گذاری منطقوی محور توجه کشورهای صنعتی می­باشد چرا که ماهیت «پلان­گذاری منطقوی» به گونه­ای است که برای معضلات و مشکلات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فزیکی کشور، راه­حل­های مناسبی ارائه می­دهد و جهت­گیری اصلی رشد متوازن و خطوط معین انکشاف را ترسیم می­نماید و مسیر عمومی حرکت پلان­گذاران و مجریان، وزارتخانه­ها و سازمان­های سکتوری را مشخص می­سازد و با جابجا نمودن فعالیت­ها و خدمات زیربنایی در یک ساحه که شامل چندین شهر می­شود، دورنمای آینده آن را به بهترین وجه ترسیم می­نماید. از این رو پلان­های منطقوی، پلان­های فیزیکی بوده و از آن به نام­ Spatial Planning نیز یاد می­شود؛ در واقع پلان­گذاری منطقوی برای توزیع مطلوب و بهتر نفوس و فعالیت­های انسان در زمینه منابع طبیعی و به منظور افزایش رفاه و انکشاف جامعه می­باشد. از این رو وزارت شهرسازی و مسکن جهت تنظیم و هماهنگ نمودن پلان­های مختلف اجتماعی، اقتصادی و محیطی با توجه به امکانات محلی در هر منطقه اقدام به ایجاد ریاست «طرح پلان‌های انکشاف منطقوی» نموده است تا کار پلان­گذاری منطقوی را در این وزارت به پیش برد. گروه کاری این وزارت از سال 2006 پروژه کاری خود را با یک دورنمای «انکشاف متوازن در منطقه با ارتقاء مثمر سطح زندگی» آغاز نمود.

DSC00911P1010002

                                             

              پلان­گذاری منطقوی با مشارکت مردم

پس ­منظر تاریخی­ پلان­گذاری منطقوی در کشور

از عمر نظام پلان­گذاری در افغانستان که بر اساس پلان­گذاری سکتوری طرح­ریزی شده است، حدود پنج دهه می­گذرد. توجه سکتوری به انکشاف، به خصوص در چند دهه نخستین برقراری پلان­گذاری انکشافی در کشور، متأثر از دیدگاه­های مطرح در قسمت­هایی از جهان بوده است. تهیه پلان­های انکشاف اقتصادی متکی بر عملکرد سکتوری در افغانستان نیز مانند دیگر کشورهای جهان، منجر به عدم تعادل­های منطقوی، فراموشی برخی مناطق، از دست دادن منابع و توان­های منطقوی و نابرابری سرزمینی شده است. بررسی وضعیت کنونی کشور بیانگر آن است که تمرکزگرایی و غلبه توجه سکتوری در پلان­گذاری­ها، جریان انکشاف کشور را دچار اختلال کرده است.

بر خلاف توجه سکتوری در سال­های گذشته که موارد ذیل را می­توان از پیامدهای آن دانست همچون:

1)  انکشاف نامتوازن میان شهرهای بزرگ و کوچک کشور

2)  انکشاف نامتوازن میان شهرها و دهات

3)  ضعف و یا عدم دسترسی به خدمات اولیه شهری و زیربناهای 

 

       فزیکی شهری مانند آب، برق، کانالیزاسیون، ترانسپورتیشن

4)  پایین بودن خدمات زیربنایی اجتماعی از قبیل تعلیم و تربیه و صحت

5)  آلودگی محیط زیست

6)  انکشاف خودسر و غیر پلانی

7)  غصب زمین

 

8)  معضلات اجتماعی شهری همچون بیکاری، ناامنی، ازدیاد فساد و غیره

 پلان­گذاری منطقوی که عملاً از سال 2006 م وارد عرصه پلان­گذاری کشور گردید با عملکرد همه سو نگر در چوکات انکشاف فضایی، سعی دارد با پدیده عدم تعادل­های منطقوی برخورد کرده و پلان­های مناسب را برای تحقق انکشاف متوازن، همه جانبه و پایدار در سطح کشور، ارائه نماید.

انتظار می­رود، سیاست­گذاران، تصمیم­گیران، پلان­گذاران، متفکران و تمامی دست‌اندرکاران انکشاف کشور در تعامل با یکدیگر، بتوانند در چوکات استراتژی ملی، پلان­گذاری منطقوی هر منطقه را متناسب با شرایط و ظرفیت­های انکشافی آن، تدوین و در معرض اجرا قرار دهند. تعامل مستمر میان مسوولان با «پروژه پلان­های انکشاف منطقوی» می­تواند در حل به موقع مشکلات و رفع موانع موجود بر سر راه انکشاف مناطق مؤثر باشد. انتقال تجربیات در این زمینه نیز می­تواند در حرکت انکشاف در آینده مثمر ثمر قرار گیرد.

DSC09143چرا ما به پلان­گذاری منطقوی نیاز داریم؟                                    

از آنجایی که موارد ذیل را می­توان به عنوان پیامد عدم برنامه­ریزی منطقوی بر شمرد:

9)         انکشاف نامتوازن میان شهرهای بزرگ و کوچک.

10)     DSC09671انکشاف نامتوازن میان شهرها و دهات.

11)     ضعف و یا عدم دسترسی به خدمات اولیه شهری و زیربناهای فزیکی شهری مانند آب، برق، کانالیزاسیون، ترانسپورت و حمل و نقل.

12)     پایین بودن خدمات زیربنایی اجتماعی از قبیل تعلیم و تربیه و صحت.

13)     آلودگی محیط زیست.

14)     انکشاف خودسر و غیر پلانی.

15)     غصب زمین.

16)     معضلات اجتماعی شهری همچون بیکاری، ناامنی، ازدیاد فساد و غیره.

          

 

developmetn_direction_ofcitiesاهداف پلان­گذاری منطقوی 

1)         ایجاد یک سیستم جهت رشد متوازن بین شهرها و دهات در منطقه؛

انکشاف اقتصادی از طریق بهره­برداری از منابع نهفته در منطقه.

2)         انسجام فعالیت­های انکشافی ارگان­های مختلف در منطقه.

3)         زدودن فقر از طریق کاریابی در بکار انداختن منابع.

4)         ایجاد و حفظ محیط زیست سالم.

5)         ارتقاء سطح زندگی مردم

 

بخش از پلان های انکشاف منطقوی در ولایات

1-      مطالعه، تهیه و ترتیب پلان­ انکشافی منطقوی ولایت فراه.

2-     تهیه مسوده سند توسعه ولایت فراه.

مطالعه، تهیه و ترتیب پلان­ انکشافی منطقوی ولایت هرات.

3-     تهیه مسوده سند توسعه ولایت هرات.

4-     مطالعه، تهیه و ترتیب پلان­ انکشافی منطقوی ولایت بلخ.

5-     تهیه مسوده سند توسعه ولایت بلخ.

6-     مطالعه، تهیه و ترتیب پلان انکشافی منطقوی ولایت میدان وردک.

7-      تهیه مسوده سند توسعه ولایت میدان وردک.

8-     تهیه اطلس و نقشه‌های ولایت میدان وردک.

9-        مطالعه، تهیه و ترتیب پلان انکشافی منطقوی ولایت بامیان.

10-   تهیه مسوده سند توسعه ولایت بامیان.

11-   تهیه اطلس و نقشه‌های ولایت بامیان.

 

 

نتيجه­گيری و ارائه پيشنهادها

 

5- سروی و تهیه پلان‌های شهرک‌های معلمین

سروی و تهیه پلان توپوگرافی 18 شهرک  معلمین، 2 پارک تفریحی و شهدأ و 3 شهرک رهایشی در 12 ولایت که در برگرنده ای چمتال و دهدادی بلخ، خوشی و برکی برک لوگر، خواجه عمری غزنی،  بند قرغه، شکردره و گلدره کابل،  حضرت سلطان سمنگان،  متون بابا خوست، نرخ، بهسود، سیدآباد و هسته مرکزی میدان شهرمیدان وردک، جگرخیل بامیان، هوفیان شریف پروان، سیاسنگ و اتحادیه قالین بافان بهسود ننگرهار، پارک‌های تفریحی، رهایشی و شهدأ شهر شبرغان جوزجان و اتحادیه قالین بافان دشت آبدان کندز، انجام شده است.

خط اندازی 15 شهرک در 9 ولایت که شامل شهرهای استالف، موسهی و چهار آسیاب کابل، ینگی قلعه تخار، نیلی و گیتی دایکندی، فیز دوم مرکز فراه، شرن پکتیکا،  خوشی و محمدآغه لوگر، چهار دره و قلعه زال کندز، کهمرد و جگرخیل بامیان، فیز های اول و دوم چمتال و خلم بلخ اجرایی و عملی شده است.

6- دست‌آوردها در بخش سروی و مطالعات

ریاست سروی و مطالعات قبلاً در چوکات ریاست امور شهرسازی وظایف خویش را انجام می داد، که نظر به ضرورت این اداره در سال 1392 به ریاست سروی و مطالعات ارتقاء نمود. و هدف اساسی این ریاست، تهیه نقشه های اساسی (Base Map) مطابق مندرجات، نظارت و اجراآت آن می باشد.

ریاست سروی ومطالعات، مطالعه و بررسی حالت دیموگرافی، اجتماعی، اقتصادی، جیومورفولوژیکی و همچنین سروی توپوگرافی را مطابق لایحه وظایف خویش در تمام ولایات و ولسوالی های آن؛ مطابق پلان کاری منظور شده مقام محترم وزارت به خاطر سهولت و پلان گذاری بهتر و خوبتر بر عهده داشته و آجراات می نماید. آمریت سروی و مطالعات قبلاً در چوکات ریاست امورشهرسازي تنها ترتيب پلان هاي توپوگرافي وتطبيق پلان هاي تفصيلي را به رويت پلان هاي زير بناهاي تخنيكي و تفصيلي به انجام مي رسانيد.

     هدف از سروي و مطالعات گوناگوني در ساحه، ارايه نمودن معلومات دقيق و شناخت بهتر جهت پلان گذاري و ديزاين براي ترتيب پلان هاي كوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت جهت تهيه پلان هاي جامع( ماستر پلان)، پلان تفصيلي، استراتژيك و پلان هاي زيربناي تخنيكي كه جواب گوي تمام نيازمندي ها و مشكلات سكتور شهري باشد، صورت مي گيرد. به همين جهت طرح پلان هاي فوق الذكر و نمايش دادن حالت موجوده ساحه براي مهندسين و انجنيران در ارتباط به پلان هاي كه به اساسات شهرسازي طرح وديزاين شده باشد بسيار  مهم پنداشته مي شود.

نخست ـ فعالیت ها در بخش سیستم معلومات مکانی GIS

1)      تهیه و ترتیب تمامی پلان های توپوگرافی سال 1395 (درحدود 38 پلان توپوگرافی) ریاست سروی و مطالعات در سیستم معلومات جغرافیایی GIS؛

2)      ایجاد یک جیودیتابیس مکانی برای ذخیره سازی پلان های توپوگرافی این ریاست؛

3)      تهیه و ترتیب پلان توپوگرافی شهر نیلی ولایت دایکندی در سیستم معلومات جغرافیایی و تهیه نقشه سه بُعدی پلان متذکره؛

4)      تهیه و ترتیب تمامی پلان های توپوگرافی سال مالی 1396 ریاست سروی و مطالعات در سیستم معلومات جغرافیایی GIS ( در حال اجرا)؛

5)      تهیه و تنظیم سیستم مدیریت پروژه ها و پلان های توپوگرافی ریاست سروی و مطالعات از طریق ARC GIS SERVER (در حال اجرا)؛

6)      تهیه و ترتیب پلان توپوگرافی شهر فیض آباد ولایت بدخشان در سیستم معلومات جغرافیایی و تهیه نقشه سه بُعدی پلان متذکره (در حال اجرا)؛

دوم- فعالیت ها در بخش سروی و مطالعات

7)      سروی توپوگرافی و تهیه پلان توپوگرافیحالت موجوده شهرنیلی ولایت دایکندی؛

8)      سروی توپوگرافی و تهیه پلان توپوگرافی ساحه تقاضا شده شهر گردیز ولایت پکتیا؛

9)      ترتیب پلان توپوگرافی ساحه افسران تنقیصی ولایت بغلان واقع دشت کیلگی؛

10)  سروی توپوگرافی و تهیه پلان توپوگرافی ساحات ده هزار واحد مسکونی، ساحه مسلخ، ساحه قبرستان مطابق ماستر پلان ولایت هرات؛

11)  سروی توپوگرافی و تهیه پلان توپوگرافی ساحه ثمرخیل الی آکادمی پولیس شهر جلال آباد ولایت ننگرهار؛

12)  سروی توپوگرافی  و تهیه پلان توپوگرافی ساحه شهرک ولسوالی خان آقا، ولایت جوزجان؛

13)  سروی توپوگرافی و تهیه پلان توپوگرافی ساحه مسجد مکرویان چهارم، مربوط بلاکهای 14الی 17- مطابق پلان تفصیلی قسمت الف مکرویان چهارم؛

14)  سروی و ترتیب نقشه توپوگرافی شهرک شهید آباد، ولسوالی رودات، ولایت ننگرهار؛

15)  سروی توپوگرافی و تهیه پلان توپوگرافی  شهرک قیام الدین ولایت ننگرهار؛

16)  سروی و ترتیب نقشه  توپوگرافی یک قسمتی از دشت بنو ولسوالی رودات، ولایت ننگرهار؛

17)  سروی و تهیه پلان توپوگرافی ساحه ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزشی، کابل؛

18)  سروی و ترتیب نقشه توپوگرافی پارک های تفریحی در کودکستان های محل زیست، وزارت کار و امور اجتماعی؛

19)  سروی و ترتیب نقشه توپوگرافی دارالحفاظ مرکز کابل؛

20)  سروی و تهیه پلان توپوگرافی تعمیر لیلیه لیسه جنت گل خان کوچی- کابل؛

21)  سروی توپوگرافی شهرک صنعتی ولایت پکتیا؛

22)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی کودکستان محل زیست نمبر یک خیرخانه، کابل؛

23)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی کودکستان محل زیست نمبر دو خیرخانه، کابل؛

24)  سروی و تهیه پلان توپوگرافی  فیض آباد فاز اول (ناحیه اول، دوم، سوم، چهارم و پنجم) ، بدخشان؛

25)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی کودکستان محل زیست پروژه وزیرآباد، کابل؛

26)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی کودکستان محل زیست خوشحال مینه، کابل؛

27)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی کودکستان محل زیست غازی ادی، کابل؛

28)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی کودکستان محل زیست میرزا عبدالقادر، کابل؛

29)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی کودکستان محل زیست رحمان مینه، کابل؛

30)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی کودکستان محل زیست آقا جان، کابل؛

31)  سروی و تهیه نقشه توپوگرافی ساحه کودکستان سرآسیاب، واقع دارالامان کابل؛

32)  سروی و تهیه و ترتیب نقشه توپوگرافی مکتب ابن سینا؛

33)  سروی توپوگرافی بند شاه و عروس ولسوالی شکردره، ولایت کابل؛

34)  سروی توپوگرافی حالت موجوده شهر فیروزکوه، ولایت غور (در حال اجرا)؛

35)  تهیه و ترتیب پلان توپوگرافی ساحه انکشافی جلال آباد جدید ( در حال اجرا)؛

36)  تهیه و ترتیب پلان توپوگرافی ساحه پارک های صنعتی شهر گردیز (در حال اجرا)؛

37)  سروی توپوگرافی ساحه باریک آب(مهاجرین) ولایت کابل؛

38)  انجام مطالعات شهری، شهر فیض آباد بدخشان دربخش های (محیط زیست، مطالعات اقتصادی و اجتماعی، مطالعات شهری و...) و تهیه راپور آن (در حال اجرا)؛

39)  تهیه و ترتیب 12 پلان توپوگرافی  دفتر انسجام پروژه های ساختمانی وزارت شهر سازی و مسکن

7-دست‌آوردها در بخش بهسازی

ریاست بهسازی در یک نگاه

هسته اولیه بهسازی در کشور در سال 1390در وزارت شهرسازی و مسکن، با تاسیس ریاست بهسازی شکل گرفت. سیاست ها و برنامه های بهسازی از زمان تاسیس تا کنون روند تکاملی را طی کرده است آغازگر این اقدامات برنامه های موضعی با دخالت حداکثری دولت و شاروالی ها پیش بینی شده بود و اغلب به شکل بطی و پراکنده صورت گرفته است. روند تکاملی به ویژه از دوره جدید ریاست بهسازی، دور تازه‌ای از سیاست ها و برنامه ریزی بهسازی و نوسازی شهری آغاز گردید. در این دوره با آسیب شناسی و تحلیل سیاست ها برنامه ها و اقدامات به عمل آمده در حوزه بهسازی و نوسازی، تجارب گذشته و تجارب جهانی مورد بررسی قرار گرفت که موجب درگیر شدن و بازخوانی شهر امروز و شناخت صحیح مسایل و مشکلات گریبان‌گیر شهرهای مان، با آگاهی از مسایل و چالش های پیش رو و نیز ظرفیت های موجود سیاست جدیدی را در قالب یک دستور کار شهری نوین با عنوان ساماندهی ساحات ناکارآمد و توانمندسازی تدوین شد این سیاست به دنبال ارتقای شاخص زیست پذیری و کیفیت زندگی شهری با رویکرد همه جانبه، مشارکتی فرایند مبنا، راهبردی، شهرنگر و اجتماع محور مورد توجه قرار گرفته است از این رو این عوامل موجب گستردگی جغرافیایی موضوع، میزان توجه بیشتر تمام دستگاه ها و نهادهای موجود در کشور، اعتبارات و منابع گسترده و متنوع تر، تشکیل نهادهای مدیریتی ویژه بافت های ناکارآمد در سطح ملی، ولایتی، محلی، تهیه طرح و برنامه های گسترده  برای ساحات غیر پلانی، نشست های تخصصی، همایش ها، کارگاه های آموزشی متعدد و تدوین قوانین جدید حمایت از ساماندهی و جلوگیری از گسترش ساحات غیر پلانی و بافت های ناکارآمد شهری در دست تدوین و اجرا می باشد.

محله ها و محدوده های هدف طرح بهسازی و توانمندسازی

1






- محدوده های تاریخی شهرها

به محدوده هایی از شهر اطلاق می گردد که منعکس کننده ارزش های فرهنگی تاریخی شهر بوده و از تعامل انسان و محیط پیرامون در طول تاریخ شکل گرفته و به لحاظ ویژگی های شکلی و ساختار متشکله قابل تمایز از سایر پهنه های شهری اند. این محدوده ها در بردارنده ثروت فرهنگی و میراث تاریخی معنوی و طبیعی شهر هستند که به دلیل جنگ های خانمان سوز سال های قبل 1380 دچار دگرگونی فضایی- کارکردی شده و متأثر از گسترش ناموزون و شتابان شهرنشینی در یک و نیم دهه اخیر، نقش و کارکرد اصلی خود را از دست داده و با افت منزلت اجتماعی مکانی و اقتصادی روبه رو شده اند. فقر شهری بحران هویت، تاب آوری پایین در مواجهه با حوادث طبیعی از مهم ترین مسایل مبتلا به این مناطق است.

 
 

 

 

 

 

 

2- بافت های ناکارآمد

به محدوده ها و محله هایی از شهر اطلاق می گردند که در پیرامون هسته تاریخی شهر شکل گرفته و در رده بافت های معاصر شهری محسوب می شوند. این پهنه های شهری به دلیل ناپایداری کالبدی ناکارآمدی زیر ساخت های شهری، ناهنجاری های اجتماعی و نابسامانی های کارکردی، دچار رکود و فرسودگی شده عناصر متشکله آن اعم از تاسیسات روبنایی و زیربنایی، ساختمان ها ناکارآمد شده و ساکنان آن از مشکلات متعدد اقتصادی، اجتماعی، فره÷نگی و کالبدی رنج می برند .

 
 

 

 

 

 

 


3- پهنه های شهری با پیشینه روستایی

به بخش هایی از شهر با هسته روستایی اطلاق می گردند که براثر گسترش بی رویه و شتابان شهر در عرصه کنونی شهرها ادغام شده اند. این محلات به دلیل دوگانگی ساختار شکلی، سازمان فضایی اجتماعی و کارکردی، دچار نابسامانی های متعدد شده اند. ناپایداری کالبدی، نابسامانی های فضایی، ناکارمدی زیرساخت ها و کمبود خدمات شهری، محله ای و نیز مسایل فرهنگی اجتماعی از جمله مسایل عمده این مناطق می باشد.

4- سکونتگاه های غیر رسمی

به محدوده ها و محله هایی اطلاق می گردد که ناشی از گسترش شتابان شهرها ، توسعه ناموزون از سال 1380به بعد، درون یا خارج از محدوده شهرها شکل گرفته و گسترش یافته اند. این بافت ها به طور عمده مهاجرین دهاتی و محرومان شهر را در خود جای داده اند و بدون مجوز و خارج از برنامه ریزی رسمی و قانونی انکشاف شهری، درون یا خارج از محدوده های قانونی شهرها به وجود آمده اند این محدوده ها نیز با مسایل عمده ای به ویژه فقر شهری (فقر درآمدی ، فقر آموزشی، فقر زیرساخت ها، خدمات و امکانات) بحران هویت ناشی از ساخت و سازهای غیر مجاز، خارج از استاندارد و نابسامان و همچنین تاب آوری بسیار پایین در مواجهه با بحران های طبیعی مانند زلزله، سیل، طوفان روبه رو استند. براساس آمارهای اعلام شده بیش از 70 درصد نظام سکونت‌گاهی انسانی در کشورمان در سکونت‌گاه‌های غیر رسمی در داخل محدوده و حریم شهرهای کشور سکونت دارند.           

ویژگی های عمده و مشترک نواحی ناکارامد شهری (محدوده ها و محله های هدف ) درافغانستان:

w        درآمد سرانه ساکنان این محدوده ها کمتر از میانگین شهر و نرخ بیکاری آن ها بالاتر از میانگین است.

w        واحد های مسکونی کم دوام، تراکم نفر در واحد مسکونی بالاتر از میانگین شهری و دچار مشکلات محیط زیستی بسیار بالا

w        میزان برخورداری و دسترسی ساکنان به خدمات شهری و وضعیت زیرساخت های شهری نامناسب است.

w        بالا بودن ناهنجاری های اجتماعی نسبت به میانگین شهری و مساعد بودن زمینه بروز آنها مشهود است.

w        هویت تاریخی مورد بی توجهی قرار گرفته، شان و منزلت اجتماعی در این نواحی کاهش یافته و این مساله منجر به جایگزینی اقشار فرودست شده است.

فعالان فرایند طرح  بهسازی و توانمندسازی

در طرح های جدید بهسازی، مردم به عنوان کانون اصلی و مهم ترین حلقه ی این طرح ها مورد توجه جدی قرار می گیرند.

سه نیروی اصلی دیگر که پیش برنده این فرایند هستند دولت، شاروالی ها و بخش خصوصی اند که ضمن هماهنگی و همراهی هریک نقش ویژه ای را بر عهده خواهند داشت.

مردم: به عنوان اولین و مهم ترین جامعه ذی نفع در فرایند بهسازی و توانمندسازی،  پایه اصلی مشارکت فعال در فرایندهای طرح به شمار میروند شامل بر (ساکنان، شاغلان، مستاجران، مالکان، مراجعین)

سکتور خصوصی: در برگیرنده جامعه فنی و حرفه ای (شامل تمام دستگاه ها و شرکت های تخصصی سازندگان، حرفه مندان، سرمایه گذاران و نهادهای تامین کننده سرمایه )جامعه نخبگان (شامل مجمعه دستگاه های که در زمینه تحقیقات، پژوهش و آموزش و مطالعات صاحب نظر و صاحب قلم اند) است.

شاروالی ها: شوراهای مردمی، وکیلان گذر، ریاست های ناحیه ای، شاروالی ها به عنوان نهاد محوری مدیریت برنامه های عملیاتی.

دولت: کایه دستگاه های حاکمیتی و دستگاه های اجرایی که در فرایند بهسازی و توانمندسازی شهرها نقش حاکمیت، سیاستگذار، تسهیل گر، حمایت کننده، نظارت و کنترول را در مقیاس ملی برعهده دارد.

در این میان دو نهاد تسهیل گرا (دفاتر بهسازی و توانمندسازی در محدوده ها و محله های هدف در ولایت ها و نیز توسعه گران(developer) حلقه های ارتباط بین سه رکن هستند. توسعه گران علاوه بر ایجاد فضایی برای تمرکز نظام تامین مالی، برنامه ریزی، طراحی و اجرای اقدامات، هماهنگی های لازم با دولت و شاروالی ها را به انجام می رساند. تسهیل گران نیز نقش مهمی در ایجاد ارتباط بین ساکنان مالکان، دولت و شاروالی ها برعهده دارند.

فعالیت ها و اقدامات ریاست بهسازی

براساس پالیسی ملی بهسازی، هدف از تشکیل این ریاست، سیاستگذاری، راهبری و برنامه ریزی در زمینه احیای بهسازی و نوسازی بافت های قدیمی، فرسوده و ناکارآمد شهری و همچنین مدیریت بهینه از امکانات در جهت توسعه درونی شهرها و ارتقای سکونتگاه‎های انسانی در چارچوب سیاست های وزارت شهرسازی و مسکن، توسعه و ترویج فعالیت های فوق الذکر از طریق مشارکت شاروالی ها مردم و مالکان بافت های مورد اشاره و اشخاص حقیقی و حقوقی است با توجه به مسائل عمده موجود در محدوده های هدف و مباحث مقام عالی ریاست جمهوری و مقام رهبری وزارت شهرسازی مبنی بر اینکه  دیگر ساحات غیر پلانی نمی خواهم و میبایست مهار گردد. ریاست بهسازی به عنوان یک نهاد ملی و عامل هماهنگ کننده جریان بهسازی و توانمندسازی ساحات ناکارامد شهری چهار محور کلیدی زیر را به عنوان اهداف کلان در دستور کار خود قرار داده است .

w        کاهش فقر شهری با رویکرد توانمندسازی ساکنان محدوده های هدف و پیش گیری از تولید فقر دراین محدوده ها

w        ارتقای تاب آوری شهری و تجهیز و مقاوم سازی شهرها در مواجهه با سوانح

w        ارتقای هویت ،حس تعلق مکانی و حفاظت از ارزش ها در محدوده ها و محله های هدف

w        تحقق حکمروایی شهری در برنامه های بهسازی و وتوانمندسازی در راستای ارتقای انسجام ساکنان و مالکان محله ها و محدوده های هدف

 در راستای تحقق اهداف مورد اشاره و اهداف مفروض در اسناد بالا دست راهبردهای اصلی ریاست بهسازی در اقدامات بهسازی و توانمندسازی به شرح زیر میباشد

راهبرد 1: احقاق حقوق شهروندی در متن قوانین و اسناد بالا دست 

راهبرد 2: ایجاد و ارتقای سرمایه اجتماعی در محله های و محدوده های هدف

راهبرد3: ارتقای کارایی و بهره وری در فرایند بهسازی و توانمندسازی

راهبرد4: ظرفیت سازی اجتماعی در تمامی فعالان فرایند بهسازی و توانمندسازی

راهبرد5: بهبود و ارتقای وضعیت معیشت و اشتغال ساکنان محله ها و محدوده های هتدف براساس تقاضای واقعی و الویت بندی آنها با رویکرد برنامه ریزی مشارکتی

راهبرد6- ارتقای امنیت ساکنان محدوده های هدف

راهبرد 7- ارتقای رضایتمندی ساکنان محدوده های هدف

راهبرد 8- حفاظت پایدار و احیای میراث فرهنگی و تاریخی و هویت فرهنگی شهرها

راهبرد 9- بهبود و ارتقای تصویر ذهنی مردم از ساحات غیر پلانی

راهبرد 10- توسعه اجتماع محلی و ارتقای تاب آوری اجتماعی در برابر تغییرات

راهبرد 11- حفظ محیط زیست و اکوسیستم ها

راهبرد 12- ارتقای ایمنی و پایداری ساختمان ها در برابر خطرات در محدودهای هدف

راهبرد 13- ارتقای ایمنی و پایداری زیرساخت های شهری و عرصه های عمومی در محدودهای هدف

راهبرد 14- ارتقای تطبیق پذیری نهادی و اقتصادی در محدودها ی هدف در برابر بلایا

راهبرد 15- ترویج و گسترش اندیشه تاب آوری شهری به عنوان سبک زندگی در تمامی اقدامات بهسازی و توانمندسازی

این راهبردها از طریق برنامه ریزی اقدامات بهسازی و توانمندسازی در سه حوزه اصلی زیر در ریاست بهسازی پیگیری می شود:

w        سیاستگذاری، هوشمندسازی و توسعه و ارتقای دارایی های فکری

w        مدیریت برنامه ها و اقدامات نرم افزاری (موضوعی ) با رویکرد ظرفیت سازی و توانمندسازی

w        مدیریت برنامه ها و اقدامات سخت افزاری (موضعی ) با رویکرد پروژه های محرک بهسازی و توانمندسازی

1- سیاستگذاری، هوشمندسازی، توسعه و ارتقای دارایی های فکری

در این بخش از اقدامات ریاست معطوف به تعیین راهبردهای کلان، سیاستگذاری، اصلاح ساختارهای مدیریتی و برنامه ریزی در جهت تحقق بهسازی و توانمندسازی بافت های ناکارامد در راستای سند ملی پالیسی بهسازی

2- مدیریت برنامه ها واقدامات نرم افزاری (موضعی ) با رویکرد ظرفیت سازی و توانمندسازی

در این بخش از اقدامات ریاست بهسازی مطوف به مدیریت برنامه های نرم افزاری است که با هدف ظرفیت سازی و توانمندسازی تمامی فعالان فرایند طرح بهسازی و توانمندسازی، بسترسازی های لازم برای تحقق سیاست ها و برنامه های بهسازی و نوسازی شهری با حضور حداکثری مردم فراهم می نماید.

3- مدیریت برنامه ها و اقدامات سخت افزاری (موضعی )با رویکرد تدوین  پلان بهسازی و تعریف هریک از پروژه ها اکشن پلان ها

این بخش از اقدامات ریاست معطوف به تهیه پلان های بهسازی با توجه به تحلیل ها و تبیین های اجتماعی و اقتصادی صورت می گیرد. مدیریت برنامه های اجرایی سخت افزاری و موضعی است که با هدف تحریک و تسریع برنامه های بهسازی و توانمندسازی تعریف و به اجرا می رسند.

در ادامه به نمونه هایی از پلان های اماده شده در محلات و محدوده های هدف و اهم اقدامات سخت افزاری اشاره خواهد شد.