ریاست طرح و پالیسی مسکن

زندگی نامه رئیس طرح پلان های منطقوی، چارت تشکیلات، تاریخچه، مسؤلیت های وظیفوی،  فعالیت ها و پلان آینده

 

محمدعظیم عظیمی متولد سال 1357 در شهر كابل مي­باشد. با آغاز تحولات در کشور به همراه خانواده راهی دیار مهاجرت می‌شود. وي در ایران پس از تكميل‌نمودن تحصيلات مقدماتي و متوسطه، تحصيلات عالي (ماستري) خود را در رشته «جغرافيا و برنامه‌ريزي شهري»، به درجه عالی به پايان رسانيد و به مدت هفت سال به عنوان معلم در پايه­هاي مختلف تحصيلي به فرزندان ميهن خدمت نمود. وي در ادامه فعاليت­هاي خود به مدت دو سال با UNHCR و دو سال با مؤسسه­ آكندن اينترنشنال همكاري داشته‌اند. بعد از تحولات یازدهم سپتامبر سال 2001 میلادی و گشوده شدن فضای کشور، در سال 1383 دوباره به وطن برگشت و قريب به يك سال به حيث معاونت شاروالي باميان انجام وظيفه نمود. وی در سال 1384 به عنوان مشاور وارد وزارت احياء و انكشاف دهات گرديد، علاوه بر فعالیت‌های تحقیقاتی در این وزارت، عضو هیئت تحریریه مجله «دهکده»، ارگان نشراتی این وزارت را نیز داشت. وی تا سال 1387 در اين پست باقي بود. سپس ایشان با درنظرداشت رشته تحصیلی و علاقمندی‌اش برای کار در راستای تخصص و مسلک به وزارت انکشاف شهری دعوت شد.  وی از سال 1387 تاکنون منحيث متخصص جغرافياي شهري (پروژه پلان­هاي انکشاف منطقوي) و معاونت تخنيکي (پروژه طرح پلان­هاي استراتژيک توسعه شهري) و رئیس طرح پلان‌های منطقوی در وزارت شهرسازي و مسکن ايفاي وظيفه مي­نمايد. عظیمی در طول دوران خدمتش، فعالیت‌ها و نوآوری‌های چشمگیری در عرصه کاری خود داشته است که از جمله دستاوردهای ایشان می‌توان طرح و تهیه و ترتیب 8 پلان منطقوی زون‌های افغانستان، تهیه و ترتیب 18 پلان انکشاف منطقوی ولایت‌های کشور، هدایت و مشارکت و تهیه پلان‌های استراتژیک انکشاف شهری برای ده‌ها شهر کشور و همچنین عضویت هیئت تحریریه مجله «انکشاف شهر» را نام برد که به خاطر فعالیت‌های ارزنده ایشان، از سوی وزیر شهرسازی و مسکن 4 تقدیرنامه و از سوی مقام محترم ریاست جمهوری مدال فرهنگی «غازی میربچه‌خان» به وی تفویض شده است. در طی این سال‌ها، در کنفرانس‌ها و سمینارهایی در داخل و خارج کشور شرکت داشته است که از جمله آن‌ها می‌توان به سمینار «امداد و نجات شهری» در کشور کوریای جنوبی و سیمینار «وضعیت شهرنشینی در کشورهای جهان سوم» اشاره کرد. در حال حاضر، عظیمی علاوه بر ایفای وظایف رسمی، به حیث استاد در دانشگاه‌های خصوصی کشور نیز به تدریس می‌پردازد تا از این طریق دانش و تجربه خود را در خدمت آینده‌سازان کشور قرار دهد. از آنجا كه ایشان، علاقه­ وافري به رشته­ تحصيلي خويش و كشورش افغانستان داشت از همان اوايل ورود به دانشگاه تحقيقات و پژوهش­هاي دامنه‌داري را در زمينه­هاي مربوطه آغاز نمود كه تاكنون از اين ایشان 17 جلد کتاب به شرح ذیل به زیور چاپ آراسته گشته‌ است:

1-         بنیادهای جغرافیایی اقتصاد افغانستان

2-         جغرافیای توریستی افغانستان (اصول و مبانی)

3-         جغرافیای انسانی افغانستان

4-         مدخلی بر جغرافیای سیاسی افغانستان

5-         جغرافیای ولایت بامیان

6-         جغرافیای ولایت غزنی

7-         درآمدی بر جغرافیای طبیعی افغانستان

8-         افغانستان و نقاط شگفت‌انگیز آن

9-         آشنایی با بناهای تاریخی افغانستان

10-     کتاب درسی «جغرافیای افغانستان»

11-     اکوتوریزم در افغانستان

12-     درآمدی بر قدرت ملی افغانستان

13-     درآمدی بر امنیت ملی افغانستان (جغرافیا و محیط زیست)

14-     میراث فرهنگی و گردشگری در افغانستان

15-     جغرافیای شهری افغانستان

16-     تاریخ شهر و شهرنشینی در افغانستان

17-     برنامه‌ریزی شهری و آینده شهرها در افغانستان

 

عظیمی به خاطر تحقیقات گسترده راجع به بناهای تاریخی افغانستان و تألیفات ارزشمندی در این زمینه، از سوی مقام محترم ریاست جمهوری طی حکمی برای همکاری و ارائه مشاوره برای بازسازی قصر دارالامان و سایر بناهای تاریخی کشور به عضویت کمیته ارشد تخنیکی درآمد.

 

دریافت مدال فرهنگی میربچه‌خان غازی از مقام ریاست جمهوری

 


لیست کتاب‌های تألیف شده محمدعظیم عظیمی

دوم- چارت تشکیلاتی

 


سوم- تاریخچه ریاست طرح پلان های منطقوی

کشور جمهوري اسلامي افغانستان، تکيه­گاه و جغرافياي افتخار و هويت ما، با سرحدات طولاني و محصور در ميان خشکي­هاي ممتد؛  با پشت سر گذراندن سال­ها جنگ هم اکنون با بحران­هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي مختلف مواجه مي­باشد حال افغانستان چگونه مي­تواند توان­هاي اقتصادي، فزيکي، فرهنگي و اجتماعي خود را از گذشته تا به امروز شناسايي نموده و براي رسيدن به انکشاف همه جانبه از آنها بهره­گيري نمايد؟ سرزمين­ها چگونه مي­تواند از اين مرحله مقدماتي که تمام تلاش­ها تنها براي پاسخگويي به نيازهاي عاجل است گذشته و به يک انکشاف پايدار دست يابد؟ در واقع مطالعات منطقوي کليد رسيدن به انکشاف همه جانبه و پايدار در تمام کشورهاست و سال­هاست که پلان­گذاري منطقوي محور توجه کشورهاي صنعتي مي­باشد چرا که ماهيت «پلان­گذاري منطقوي» به گونه­اي است که براي معضلات و مشکلات سياسي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و فزيکي کشور راه­حل­هاي مناسبي ارائه مي­دهد و جهت­گيري اصلي رشد متوازن و خطوط معين انکشاف را ترسيم مي­نمايد و مسير عمومي حرکت پلان­گذاران و مجريان، وزارتخانه­ها و سازمان­هاي سکتوري را مشخص مي­سازد و با جابجا نمودن فعاليت­ها و خدمات زيربنايي در يک ساحه که شامل چندين شهر مي­شود دورنماي آينده آن را به بهترين وجه ترسيم مي­نمايد. از اين رو پلان­هاي منطقوي پلان­هاي فزيکي بوده و از آن به نام­ Spatial Planning نيز ياد مي­شود؛ در واقع پلان­گذاري منطقوي براي توزيع مطلوب و بهتر نفوس و فعاليت­هاي انسان در زمينه منابع طبيعي و به منظور افزايش رفاه و انکشاف جامعه مي­باشد. از اين رو وزارت شهرسازی و مسکن جهت تنظيم و هماهنگ نمودن پلان­هاي مختلف اجتماعي، اقتصادي و محيطي با توجه به امکانات محلي در هر منطقه اقدام به ايجاد ریاست «طرح پلان‌های انکشاف منطقوی» نموده است تا کار پلان­گذاري منطقوي را در اين وزارت به پيش برد.

 


هيچ پلاني بدون اشتراک عامه جنبه­ عملي پيدا نمي­کند.

 

        پلان­گذاري  منطقوي با اصل مشارکت مردم

پلان‌گذاری منطقوی چیست؟

پلان‌گذاری منطقوی، پروسه ای است در جهت تنظیم و هماهنگ‌کردن برنامه‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی بر اساس نیازها و امکانات هر منطقه.

کاربرد پلان‌گذاری منطقوی

«پلان‌گذاری منطقوی»  نوع استفاده از زمین را مشخص مي‌کند  یعنی:

l      کجا بايد زراعت شود؟

l       کجا براي توسعه صنعتي مناسب است؟

l       کجا به درد شهرسازيمي‌خورد؟

l       شهر بايد به کدام سو توسعه يابد؟

l       از منابع و پتانسیل‌های موجود در منطقه یا ولایت چگونه بايد استفاده شود؟

l       از محيط زيست منطقه چگونه حفاظت صورت گیرد؟

l      پلان‌گذاری منطقوی کمبودها و ضرورت‌هاي مناطق کشور را مشخص مي‌سازد و .....

پس­منظر تاريخي­ پلان­گذاري منطقوي در کشور

از عمر نظام پلان­گذاري در افغانستان که بر اساس پلان­گذاري سکتوري طرح­ريزي شده است، حدود پنج دهه مي­گذرد. توجه سکتوري به انکشاف، به خصوص در چند دهه نخستين برقراري پلان­گذاري انکشافي در کشور، متأثر از ديدگاه­هاي مطرح در قسمت­هايي از جهان بوده است. تهيه پلان­هاي انکشاف اقتصادي متکي بر عملکرد سکتوري در افغانستان نيز مانند ديگر کشورهاي جهان، منجر به عدم تعادل­هاي منطقوي، فراموشي برخي مناطق، از دست دادن منابع و توان­هاي منطقوي و نابرابري سرزميني شده است. بررسي وضعيت کنوني کشور بيانگر آن است که تمرکزگرايي و غلبه توجه سکتوري در پلان­گذاري­ها، جريان انکشاف کشور را دچار اختلال کرده است.

بر خلاف توجه سکتوري در سال­هاي گذشته که موارد ذيل را مي­توان از پيامدهاي آن دانست همچون:

1-       انکشاف نامتوازن ميان شهرهاي بزرگ و کوچک کشور؛

2-       انکشاف نامتوازن ميان شهرها و دهات؛

3-   ضعف و يا عدم دسترسي به خدمات اوليه شهري و زيربناهاي   

       فزيکي شهري مانند آب، برق، کاناليزاسيون، ترانسپورتيشن.

4-       پايين بودن خدمات زيربنايي اجتماعي از قبيل تعليم و تربيه و صحت؛

5-       آلودگي محيط زيست؛

6-       انکشاف خودسر و غير پلاني؛

7- غصب زمين      

8-       معضلات اجتماعي شهري همچون بيکاري، ناامني، ازدياد فساد و غيره.

 پلان­گذاري منطقوي که عملاً از سال 2006 م وارد عرصه پلان­گذاري کشور گرديد با عملکرد همه سو نگر در چوکات انکشاف فضايي، سعي دارد با پديده عدم تعادل­هاي منطقوي برخورد کرده و پلان­هاي مناسب را براي تحقق انکشاف متوازن، همه جانبه و پايدار در سطح کشور، ارائه نمايد.

انتظار مي­رود، سياست­گذاران، تصميم­گيران، پلان­گذاران، متفکران و تمامي دست­اندرکاران انکشاف کشور در تعامل با يکديگر، بتوانند در چوکات ستراتيژي ملي، پلان­گذاري منطقوي هر منطقه را متناسب با شرايط و ظرفيت­هاي انکشافي هر منطقه، تدوين و در معرض اجرا قرار دهد. تعامل مستمر ميان مسئولين با «پروژه پلان­هاي انکشاف منطقوي» مي­تواند در حل به موقع مشکلات و رفع موانع موجود بر سر راه انکشاف مناطق مؤثر باشد. انتقال تجربيات در اين زمينه نيز مي­تواند در حرکت انکشاف در آينده مثمر ثمر قرار گيرد.

چرا ما به پلان­گذاري منطقوي نياز داريم؟

از آنجا که موارد ذيل را مي­توان به عنوان پيامد عدم برنامه­ريزي منطقوي بر شمرد:

9-         انکشاف نامتوازن ميان شهرهاي بزرگ و کوچک؛

10-     انکشاف نامتوازن ميان شهرها و دهات؛

11-     ضعف و يا عدم دسترسي به خدمات اوليه شهري و زيربناهاي فزيکي شهري مانند آب، برق، کاناليزاسيون، ترانسپورت و حمل و نقل؛

12-     پايين بودن خدمات زيربنايي اجتماعي از قبيل تعليم و تربيه و صحت

13-      

14-     آلودگي محيط زيست؛

15-     انکشاف خودسر و غير پلاني؛

16-     غصب زمين؛

17-     معضلات اجتماعي شهري همچون بيکاري، ناامني، ازدياد فساد و غيره.

 

   

          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اهداف پلان­گذاري منطقوي

1-                 ايجاد يک سيستم جهت رشد متوازن بين شهرها و دهات در منطقه؛

2-                 انکشاف اقتصادي از طريق بهره­برداري از منابع نهفته در منطقه؛

3-                 انسجام فعاليت­هاي انکشافي ارگان­هاي مختلف در منطقه؛

4-                 زدودن فقر از طريق کاريابي در بکار انداختن منابع؛

5-                 ايجاد و حفظ محيط زيست سالم؛

6-                 ارتقاء سطح زندگي مردم؛

 

 

 

وظیفه پلان‌گذاری منطقوی

پلان منطقوی باید به سه سؤال اساسی پاسخ دهد:

l      در حال حاضر منطقه یا ولایتچه موقعیتی دارد؟ (بررسی وضعیت موجود، ارائه تحلیل از نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها)

l      منطقه یا ولایتمی‌خواهد کجا برود؟ (چشم‌انداز، اهداف اصلی، اولویت‌ها و استراتژی‌هایتوسعه)

l      منطقهچگونه به اهداف تعیین‌شده دست می‌یابد؟ (با ارائه سند توسعه منطقهو طرح برنامه‌های پنج‌ساله)

نتایج پلان‌گذاری منطقوی

l                 بهره‌بردارى مناسب از امكانات و قابليت‌هاى مناطق و ولایات کشور؛

l                 ايجاد تعادل فضايى و انکشاف متوازن در کل کشور؛

l                 ايجاد هماهنگى بين سکتورهاى مختلف اقتصادى؛

l                 تخصصى‌كردن و دادن نقش‌هاى محورى به مناطق مختلف کشور در راستای توسعه همه‌جانبه کشور؛

l                 تعیین مناطق معدنی با عملکرد ملی؛

l                 مکان‌یابی راه‌ها، میدان‌های هوایی، خطوط انرژی؛

l                 تعیین محدوده‌های جدید برای شهرها؛

l                 تعیین مراکز صنعتی و تأسیسات زیربنایی کشور؛

l                 تعیین قلمروها و مراکز خدمات زراعتی کشور؛

 

پروسه مطالعاتی

چهارم- مسؤلیت های وظیفوی

1- رهبری، پلان گذاری، سازمان دهی، توظیف، کنترول و نظارت از اجراآت آمرین، مدیران عمومی و تیم های مربوطه.

2- انجام اجراآت زیر نظر معین امور شهر سازی و مقام وزارت در خصوص فایق آمدن به اهداف و پروگرام های  وزارت امور شهر سازی. 

3- تهیه و ترتیب پلان های کاری بخش های مربوطه غرض منظوری در مقام مسئول.

4- تهیه و ترتیب پالیسی ها، استراتیژی ها، قوانین، مقررات و طرزالعمل های کاری بخش های مربوطه جهت طرح، ترتیب وتطبیق پلان های نهای شده و در دسترس قرار دادن آنها به ارگان های ذیربط به خاطر انسجام پلان ها و پروگرام ها در مناطق، ولایات و ولسوالی های کشور.

5- مدیریت راه اندازی ورکشاپ ها، سمینارها، کنفرانس ها و جلسات در خصوص معرفی پروگرام ها، جمع آوری معلومات و دیتا ها و آگاهی عامه در مرکز و ولایات کشور .

6- کنترول از طرح پلان ها و راپورهای مربوطه جهت نهایی ساختن آن به جلسات متخصصین و سایر دست اندرکاران پلان گذاری  شهری و منطقوی.

7- مدیریت از ترتیب و تدوین راپورها و پلان های نهایی شده (پلان های فزیکی و راپور آن ها) در بخش های استفاده از زمین، منابع، زیربنا، خدمات عامه، مسایل تاریخی و فرهنگی و محیط زیست .

8- ایجاد میکانیزم جهت هماهنگ سازی و انسجام امور پلان گذاری در خصوص استفاده مؤثر از تحقیقات، مطالعات و پلان های طرح شده این ریاست به خاطر به کارگیری پلان های مربوطه در ریاست ها و ادارات مربوطه امور شهری داخل وزارت و کنترول و نظارت از پلان های طرح شده امور شهر سازی.

9- تهیه راپور های ماهوار، ربع وار و سالانه به مقامات ذیصلاح وزارت.

10- نظارت از تحلیل ها و ارزیابی های که در اثر جمع آوری معلومات و سروی ها به دست آمده و کنترول نهایی آن قبل آن که داخل دیتا گردد.

11- اجرای سایر وظایف در مطابقت با قانون

پنجم- فعالیت ها ودستآوردها

l      تهیه و ترتیب 8 پلان منطقوی در سطح 8 حوزه کشور

 

l      ترتیب 18 پلان منطقوی در سطح ولایت

 

 

 

 


 

 

 

 

 

l      تهیه و ترتیب پلان جامع ملی سرزمین (مرحله اول)

 

l      انجام پنج سروی وضعیت مسکن در شهرهای جلال‌آباد، کابل، پل علم، قندهار، شبرغان؛

l      انجام 10 سروی رابطه متقابل شهرهای عمده افغانستان با نقاط همجوار؛

l      انجام سروی وضعیت ترافیک در شهر کابل.

l      تهیه پالیسی زیباسازی و ساماندهی فضاهای شهری

 

ششم- پلان آینده

l     تهیه و ترتیب پلان انکشافی ولایت پنجشیر

l     تهیه و ترتیب پلان انکشافی ولایت ارزگان

l     تهیه و ترتیب پلان انکشافی ولایت بادغیس